Magda? Veel gestelde vragen (en antwoorden) over de bevoegdheden van uw belastingcontroleur

De belastingcontroleur, niemand ziet  hem  graag komen. Ook niet  wie niets te verbergen heeft. De controleur heeft namelijk een waaier aan onderzoeksbevoegdheden. Belastingplichtigen hebben soms het gevoel dat de controleur een wel erg ruime bevoegdheid heeft. Maar waar ligt de grens? Met andere woorden: wat mag hij nu precies wel/niet doen tijdens een controle en waaraan moet u zich als belastingplichtige houden? We geven hier alvast een antwoord op enkele veel gestelde vragen uit de praktijk…

Mag ik kiezen hoelang ik mijn papieren bijhoud?

NEEN, dat mag niet. De wet heeft een (minimum)termijn van zeven jaar voorgeschreven, tijdens dewelke u al uw papieren moet bewaren. Of beter: tot het einde van het zevende jaar volgend op het belastbaar tijdperk waarop het document betrekking heeft (bv. een factuur opgesteld op 9 juni 2012 moet u bijhouden tot 31 december 2019). Niets weerhoudt u er natuurlijk van de documenten langer bij te houden.

Mag ik kiezen waar ik mijn papieren bewaar?

NEEN, dat mag niet. U heeft wel een beetje keuzevrijheid: u moet de documenten bijhouden in een kantoor, bijkantoor, beroeps- of privélokaal. Enige voorwaarde is dat u de papieren intern bijhoudt. U mag ze dus in principe niet laten bijhouden door uw boekhouder of belastingconsulent. De administratie stelt zich hierover wel soepel op.

Moet ik mijn boeken/bescheiden/documenten aan de controleur tonen?

JA, dat moet. U moet alle documenten die nodig zijn om het bedrag van uw belastbare inkomsten te bepalen, bijhouden en aan de controleur voorleggen als die erom vraagt.

Moet ik hem ALLE documenten tonen?

NEEN, dat moet niet. Enkel de documenten die nodig zijn om uw belastbaar inkomen vast te stellen moet u aan hem voorleggen. Documenten die u bv.  niet hoeft te tonen zijn: huurcontracten afgesloten met particulieren; documenten die bedrijfsgeheimen bevatten (bv. productieprocessen), private briefwisseling.

Mag de controleur me vragen deze documenten naar zijn kantoor te brengen?

NEEN, dat mag niet. De aanslagambtenaar mag u niet vragen uw boeken en bescheiden mee naar zijn kantoor te brengen of daar af te geven voor een latere bespreking. U moet de documenten dus enkel ‘zonder verplaatsing’ voorleggen. Dat wil zeggen dat u zich niet moet verplaatsen, maar dat de bevoegde ambtenaar naar u moet toekomen als hij uw boeken wil inkijken.

Mag de controleur boeken/bescheiden/documenten meenemen?

NEEN, dat mag niet. De controleur moet de stukken ter plaatse inzien. Hij mag ze niet meenemen. Dit neemt niet weg dat u de controleur bij een complexe controle, die veel tijd vergt, natuurlijk wel de toestemming kan geven om de boeken en bescheiden mee te nemen en op zijn kantoor verder te onderzoeken. De administratie mag dit echter niet eisen.

Mag de controleur mijn computerbestanden inzien?

JA, dat mag. Als u uw boekhouding bijhoudt op de computer, mag de controleur uw computer inzien. U moet al de relevante gegevens die op de informatiedragers (harde schijf, cd-rom, usb-stick) staan, in een leesbare en verstaanbare vorm aan de controleur voorleggen.  Het volledige boekhoudsysteem valt hieronder: de ambtenaar moet immers de betrouwbaarheid van het systeem kunnen nagaan.

Moet ik op vraag van de controleur bestanden kopiëren?

JA, dat moet. De controleur  kan u verplichten bepaalde gegevens die op de computer staan voor hem te kopiëren.

Moet ik mijn persoonlijke bankafschriften laten zien?

JA en NEEN. Soms is er nu eenmaal geen eenduidig antwoord mogelijk. Uittreksels van uw privérekeningen in het buitenland, moet u voorleggen. Voor Belgische privérekeningen is het antwoord minder duidelijk, maar in grote lijnen kunnen we dit antwoord geven: NEEN, als het om een volledige afgescheiden privérekening gaat; JA, als u uw privérekening soms (zelfs ‘af en toe’) gebruikt voor beroepsdoeleinden of als er (regelmatig) stortingen gebeuren tussen uw professionele en privérekening.

Mag de controleur zonder afspraak langskomen?

JA, dat mag. Er is geen enkele wettelijke bepaling die voorschrijft dat de controleur zijn komst moet aankondigen. In de praktijk verloopt het evenwel anders: volgens een interne instructie van de administratie moeten de ambtenaren de belastingplichtige wel verwittigen. Dat betekent dat voor zover mogelijk de controleur op voorhand de dag en het tijdstip van de controle zal melden. Behalve natuurlijk wanneer de aard van de controle vereist dat ze onverwachts gebeurt.

Moet ik op de vragen van de fiscus antwoorden?

JA, dat moet. Soms beschikt de aanslagambtenaar niet over alle informatie die hij nodig heeft om een juiste aanslag te vestigen. In dat geval mag hij u om meer inlichtingen vragen. U bent verplicht hierop te antwoorden. Bij een schriftelijke vraag om inlichtingen heeft u een maand vanaf de derde dag volgend op de verzending van de vraag om te antwoorden.
Uiteraard mag de ambtenaar enkel ‘fiscale’ vragen stellen, die relevant zijn om uw belastingtoestand vast te stellen. De administratie mag bovendien enkel ‘nuttige’ vragen stellen en niet op een fishing expedition gaan.

Bepaalde vrije beroepers (dokters, advocaten) kunnen in sommige omstandigheden evenwel beroep doen op het beroepsgeheim.

Moet ik de controleur in mijn bedrijf binnenlaten?

JA, dat moet. Maar dat geldt dan enkel voor een bevoegde ambtenaar, die belast is met een controle of onderzoek en daarbij in het bezit is van zijn aanstellingsbrief. Als dat niet het geval is, bent u niet verplicht de ambtenaar toegang te verlenen.  Als u hem formeel toestemming geeft, is het plaatsbezoek ook geldig.

Mag hij kasten en laden opendoen?

JA, dat mag. De controleur mag tijdens zijn plaatsbezoek zelf kasten en laden openen om te controleren of er relevante documenten in bewaard worden.

Mag de controleur ook mijn privéwoning betreden?

JA, dat mag. Aangezien het om een meer ingrijpende onderzoeksmaatregel gaat, heeft de controleur hiervoor  de voorafgaande toestemming van zowel de politierechtbank als zijn hiërarchische overste  nodig. Het blijft sowieso een uitzonderlijke maatregel.


Enkel als de maatschappelijk zetel van uw bedrijf gevestigd is op uw privéadres, is de toestemming van de politierechtbank niet noodzakelijk (althans volgens sommige rechtspraak).

Mag de controleur om vijf uur ’s ochtends voor mijn deur staan?

JA, dat mag. De controleur mag toegang vragen tot bewoonde lokalen van vijf uur ’s morgens tot negen uur ’s avonds. Tot de bedrijfslokalen heeft de controleur toegang tijdens de uren dat er een beroepswerkzaamheid wordt uitgeoefend, ook al is dat buiten de normale werkuren. Dit betekent o.a. dat er geen vaststellingen kunnen gebeuren terwijl uw zaak gesloten is.

Mag de ambtenaar in mijn praktijk binnen terwijl ik een cliënt ontvang?

NEEN, dat mag niet. Speciaal voor vrije beroepers (dokter, advocaat, boekhouder, …) geldt dat de ambtenaren geen recht op toegang hebben tot uw beroepslokalen, wanneer u er uw  activiteit uitoefent in aanwezigheid van uw cliënten of patiënten.

Mag de administratie mijn personeel ondervragen?

JA, dat mag. De administratie mag aan derden (bv. uw personeel) vragen stellen en inlichtingen inwinnen om tot de juiste belastingheffing te komen.

Moet mijn bankier op de vragen van de fiscus antwoorden?

JA en NEEN. De bank kan zich gedeeltelijk op het bankgeheim beroepen. Dit is de laatste tijd evenwel erg versoepeld, waardoor de fiscus toch heel wat informatie bij uw bank kan opvragen. Dat kan… als er aanwijzingen zijn van belastingontduiking, als de administratie een taxatie op basis van tekenen en indiciën plant of als er een vraag om bijstand is gesteld door een buitenlandse fiscale administratie.


fcproc

Alles over de procedure inzake inkomstenbelastingen - van de aangifte, het  onderzoek en de controle over de aanslag, tot het bezwaar en de fiscale gerechtelijke procedure - vindt u in het boek Fiscale procedure inkomstenbelastingen van Luc Capelle.
Dit boek verschijnt in de reeks Fiscaal compendium. Eerder verschenen in deze reeks: Successierechten, Vennootschapsbelasting, Lokale en regionale belastingen en Met inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen.

U kan het boek bestellen via de e-shop van Kluwer.

Gepubliceerd op 13-02-2013

  558