Handboek Tiberghien: 35 edities en hoop op fiscale hervorming

Hij is er: de 35ste uitgave van het Tiberghien – Handboek voor Fiscaal Recht. Voor zij die in symboliek geloven, zijn we vandaag aanbeland bij de koralen editie van het handboek. Koraal heeft vele betekenissen. Zo verwijst het niet enkel naar de grillig gevormde kalkresten van dode diertjes op de zeebodem, maar ook naar eenstemmige kerkgezangen. Ik vraag me daarbij af welke van deze twee betekenissen het best de huidige Belgische fiscaliteit vat …

Hij is er: de 35ste uitgave van het Tiberghien – Handboek voor Fiscaal Recht. Voor zij die in symboliek geloven, zijn we vandaag aanbeland bij de koralen editie van het handboek. Koraal heeft vele betekenissen. Zo verwijst het niet enkel naar de grillig gevormde kalkresten van dode diertjes op de zeebodem, maar ook naar eenstemmige kerkgezangen. Ik vraag me daarbij af welke van deze twee betekenissen het best de huidige Belgische fiscaliteit vat …

Dat onze fiscale wetboeken verworden zijn tot een grillig gevormd geheel van oude resten, zal menig fiscalist ongetwijfeld beamen. Al geruime tijd roepen diverse actoren op tot vereenvoudiging en meer kwaliteitsvolle wetgeving. Toen ik vanaf de 31ste uitgave de eer en het genoegen kreeg om mijn collega Rik Deblauwe op te volgen in de redactie van het voorwoord, sloot ik me onmiddellijk bij deze oproep aan. Er was hoop. Eind 2012 circuleerde immers het gerucht dat een Kamercommissie in het leven zou worden geroepen die zich zou buigen over een doordachte hervorming van ons fiscaal stelsel. Vier jaar later en een zogenaamde ‘tax shift’ ten spijt, werd de hervormingsbelofte nog steeds niet ingelost. Ook de ondernemer blijft op zijn honger zitten. Kort voor het verschijnen van deze editie werd de broodnodige hervorming van de vennootschapsbelasting uitgesteld, waarmee nog maar eens is aangetoond dat onze beleidsmakers er niet in slagen een eenstemmig fiscaal gezang te brengen. Daarmee vervalt onmiddellijk voormelde tweede betekenis van koraal. Blijft: het grillig gevormde geheel.

Ik vrees dat Albert Tiberghien, onze stichter, wiens levenswijsheid en schrijverstalent ik bewonder, nog maar eens gelijk zal krijgen. Albert Tiberghien schreef naast meerdere theoretische werken ook menig prozaïsch fiscaal stuk. Zo pende hij van mei 1947 tot januari 1990, toen hij 75 werd, meer dan 4 000 artikelen voor De Standaard bij elkaar, afwisselend onder de rubrieken Fiscale Kroniek en Fiscaliana, het eerste wat ernstiger, het tweede wat ludieker en uitdagender. Zijn eerste bijdrage van mei 1947, bijna 70 jaar geleden, had als titel “Fiscale Hervorming”. Over een hervorming werd in die periode gesproken na de belastingverzwaringen van de jaren ’30. Albert Tiberghien schreef (merk de haakjes): “Een Koninklijk Commissaris [toen al] werd aangesteld om de vereenvoudiging van de belasting te bestuderen. Het rapport van 1939 van Coart-Frésart werd vooral in de kranten besproken, want het verdween spoedig ergens in een ministeriële kast [toen al]”.

In dat eerste artikel van mei 1947 liet Tiberghien zich eerder pessimistisch uit over fiscale hervormingen. Wat hij toen schreef, was min of meer profetisch. Ik citeer hem graag in de originele spelling: “Wanneer de mistevredenheid van den belastingplichtige te groot wordt, gebruikt de regering 5een vast recept, dat tot nog toe onfeilbaar gebleken is: de Eerste-Minister of de Minister van Financiën legt een verklaring af, waarin beroep wordt gedaan op den goeden wil der burgers en waarin belangrijke wijzigingen der fiscale wetgeving worden aangekondigd, die grote ontlastingen voor gevolg zullen hebben. Wanneer het waarlijk slecht gaat, wordt de gehele herziening van het belastingsysteem in het vooruitzicht gesteld. De Kamers applaudisseren, de pers oordeelt de rede van den Minister een toonbeeld van moed, objectiviteit en maat, de belastingplichtige koestert een stille hoop … Totdat na enkele maanden blijkt dat de hervorming een mooie belofte blijft en de ontheffingen onbeduidend zijn of gecompenseerd door nieuwe lasten. Dan ontstaat stilaan een nieuwe vlaag van mistevredenheid, die immer stijgt ... totdat het recept opnieuw wordt toegepast”.

Ik koester met u de hoop dat Albert Tiberghien voor eens ongelijk zal krijgen en ik volgend jaar, 70 jaar na zijn woorden, de loftrompet mag steken voor onze beleidsmakers. Hij zou het ons overigens niet kwalijk nemen.

Daar waar op nationaal niveau een en ander kabbelend voortgaat, evolueert de fiscaliteit op het internationaal toneel aan een razend snel tempo. Het BEPS-plan dat de OESO in de herfst van 2015 op de wereld losliet, wordt nu uitgerold en ook Europa schakelt enkele versnellingen hoger. Getuige onder meer de anti-ontwijkingsrichtlijn van de Raad van 12 juli 2016, die de lidstaten in hun intern recht moeten omzetten tegen 31 december 2018 en het nieuwe voorstel van de Commissie van 25 oktober 2016 om de grondslag in de vennootschapsbelasting tegen 2020 Europees te harmoniseren. In het licht daarvan én de aangekondigde hervormingen in de ons omringende landen is een doordachte hervorming van onze vennootschapsbelasting meer dan dringend. Hopelijk vinden onze beleidsmakers ook de moed om eindelijk een fiscaal consolidatiestelsel voor groepsvennootschappen in te voeren.

Met deze 35ste editie tracht het kantoor Tiberghien de fiscalist, de bedrijfsjurist, de advocaat, de accountant, de revisor, de magistraat, de ambtenaar, de beleidsmaker – kortweg iedereen die met fiscaliteit te maken heeft – opnieuw een fiscale leidraad mee te geven voor het komende jaar. Albert Tiberghien schreef in zijn memoires: “De fiscale boeken- en artikelenschrijvers moeten zich niet vergenoegen met het produceren van diepgaande maar ruwe materie: ze moeten die materie zuiveren, er een sierlijk beeld mee kneden, en dat beeld helder verlichten”. Het kantoor hoopt ook dit jaar in dit opzet te zijn geslaagd en roept u op niet na te laten iedere suggestie tot verbetering van het handboek met ons te delen.

Koen Morbée

(De citaten van Albert Tiberghien komen uit zijn mémoires Tiberghien vertelt Tiberghien.)

(Bovenstaande tekst werd gebaseerd op het voorwoord van Koen Morbée bij de 35ste editie van het Handboek voor Fiscaal Recht).

Een overzicht van wat het boek u te bieden heeft

 

De Algemene Inleiding geeft u een mooi beeld van de grondbeginselen van onze (Belgische) fiscaliteit, schetst kort de geschiedenis van de belastingen en licht de terminologie toe.

BOEK I Inkomstenbelastingen bespreekt op volledige, gedetailleerde en praktijkgerichte wijze de personenbelasting, vennootschapsbelasting, rechtspersonenbelasting en de BNI. Daarbij komen ook de voorheffingen, de fiscale procedure inkomstenbelasting aan bod.

In BOEK II Met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen vindt u het enige, actuele overzicht van de MIGB.

BOEK III Erf- en registratiebelasting licht de regels van de erf- en registratiebelasting toe (of de successie- en registratierechten) voor alle drie de Gewesten.

In BOEK IV Diverse rechten en taksen worden o.a. de rechten op geschriften, de jaarlijkse taks op de winstdeelnemingen, de belasting voor aanplakkingen en de taks op het langetermijnsparen besproken. Een dergelijk overzicht van alle diverse rechten en taksen vindt u nergens elders.

BOEK V Belasting over de toegevoegde waarde is een to the point-analyse van de btw.

BOEK VI Douanerechten en accijnzen is volledig geüpdatet en aangepast aan de nieuwe Europese terminologie en de regels van de Douane Wetboek van de Unie.

BOEK VII Federale milieu- en energiebelastingen – Diverse federale belastingen behandelt de ‘vergeten taksen’ : de heffing ter stijving van het fonds voor risico’s van zware ongevallen, de verpakkingsheffing, de bijdrage op energie, het kijk- en luistergeld, de heffing op privédetectives, de vergoeding voor kopiëren van werken, …

Voor BOEK VIII De niet-rijksbelastingen werd vanaf dit jaar een nieuwe auteur aangetrokken, die nieuwe inzichten brengt in de materie.

BOEK IX Internationaal fiscaal recht zoomt in op de internationale fiscaliteit, met focus op het OESO-modelverdrag. Nieuw dit jaar is een Hoofdstuk gewijd aan  Tranfer Pricing.

BOEK X Europees belastingrecht geeft een schitterende synthese van het Europees belastingrecht aan de hand van de rechtspraak van het Europees Hof van Justitie.

BOEK XI Fiscale regularisatie bespreekt de verschillende regularisatierondes die ons land de afgelopen jaren gekend heeft, met bijzondere aandacht voor de laatste ronde.

In BOEK XII Preventief luik van de antiwitwasgeving werd het voorstel voor de Vijfde Antiwitwasrichtlijn van de EU verwerkt.

BOEK XIII Kaaimantaks ten slotte geeft een bondige analyse van de ondertussen beruchte doorkijkbelasting.
 

Het Handboek Tiberghien is dus meer dan ooit uw fiscale bibliotheek in 1 uitgave!

Geïnteresseerd? U kan het handboek hier bestellen.

Gepubliceerd op 10-01-2017

  569