Geef deze Valentijn eens iets anders dan een bos bloemen: een schenking van (on)roerende goederen bij leven en welzijn

februari2015

De zoektocht naar een ideaal valentijnscadeau levert ieder jaar weer de nodige stress op. De ene zegt het met bloemen, de andere met chocolade of parfum. En dan zwijgen we maar over hen die deze gelegenheid elk jaar weer vergeten. Maar waarom dit jaar niet eens wat verder denken? Schenk uw geliefde een meer permanent cadeau. Door een schenking te doen zorgt u er immers voor dat uw partner financiële zekerheid krijgt en verzorgd achterblijft mocht er met u iets gebeuren…

Het schenken van goederen heeft één groot voordeel (op het nalaten via een erfenis): u kan zelf nog meemaken hoe uw geliefde ervan geniet. Zowel voor het schenken van roerende goederen als (bepaalde) onroerende goederen hebben de verschillende gewesten uiteenlopende gunstregimes uitgewerkt. We bekijken ze kort en zetten de voordelen van de gewesten tegenover elkaar.

Schenken van roerende goederen

U kan uw geliefde roerende goederen schenken, bv. een kunstwerk, juwelen of een som geld. U doet dat met een authentieke schenkingsakte, die wordt opgesteld door een notaris. De notaris zal de akte laten registreren, wat tot gevolg heeft dat uw partner op de schenking die hij/zij ontvangt registratierechten (in dit geval schenkingsrechten) zal moeten betalen. Voordeel is wel dat hiermee alle verschuldigde belastingen betaald zijn. Zelfs als u binnen de drie jaar overlijdt, zal er hierop geen bijkomend successierecht meer verschuldigd zijn, u heeft uw fiscale schuld immers voldaan.
Het tarief dat van toepassing is, verschilt naar gelang het gewest waar u woont: 3 % in Vlaanderen en Brussel of 3,3 % in het Waals Gewest. In Vlaanderen geldt het voor echtgenoten en samenwoners (ongeacht hoe ze samenwonen: wettelijk dan wel enkel feitelijk), in Brussel en Wallonië moet u voor dit tarief gehuwd of wettelijk samenwonend zijn.

Voorbeeld

U woont in Vlaanderen en schenkt aan uw partner 50.000 euro: hij/zij betaalt hierop 1.500 euro registratierechten.

Het kan ook ‘goedkoper’. U hoeft immers niet langs de notaris te gaan, maar kan in plaats daarvan een handgift doen (letterlijk het geld cash/het voorwerp van de schenking aan de ander geven) of een bankgift (u doet een storting op de rekening van de ander). Op het moment van de schenking betaalt de begiftigde dan niks. Maar dat wil niet zeggen dat uw geliefde volledig aan de fiscus ontsnapt. Als u binnen de drie jaar na deze gift overlijdt, zal de fiscus uw geliefde immers weten te vinden. Volgens de fiscus behoren de som geld, het kunstwerk, de juwelen die u heeft gegeven dan tot uw nalatenschap. Resultaat: er zijn successierechten verschuldigd. Aantonen dat de gift al langer dan drie jaar geleden plaatsvond (zeker met een handgift) is niet zo makkelijk.

Schenken van onroerende goederen: bouwgrond (Vlaanderen) versus woning (Wallonië en Brussel)

Ook onroerende goederen kan u op een voordelige manier schenken aan uw geliefde. De verschillende gewesten hebben er een verschillende invulling aan gegeven. Vlaanderen  heeft het schenken van bouwgrond voordelig gemaakt, In Wallonië en Brussel kan u aan een gunstig tarief een woning schenken. Ook de tarieven en de voorwaarden verschillen van gewest tot gewest. Welke regeling van toepassing is, wordt bepaald door de ligging van het goed.

Vlaams Gewest: bouwgrond

In Vlaanderen bestaat al sinds 2003 de mogelijkheid om aan een gunstig tarief een bouwgrond te schenken. Hoewel deze maatregel eigenlijk ‘tijdelijk’ is, werd hij tot nu toe steeds opnieuw verlengd. Recent nog maar eens, deze keer tot 2019.

Het moet gaan om een grond die in het Vlaams Gewest is gelegen. De begunstigde moet de grond ook effectief gebruiken om er een woning op te bouwen en binnen de vijf jaar zijn/haar hoofdverblijfplaats op het adres van de bouwgrond vestigen.

Voor koppels geldt het meest gunstige tarief. Het gaat dan zowel om gehuwden als om samenwoners (wettelijk of feitelijk). Voor de eerste vijf schijven bedraagt het tarief steeds 2 % minder dan het recht dan van toepassing is voor de schenking van andere onroerende goederen.

  • eerste schijf (0,01 tot 12.500 euro): 1 %;
  • tweede schijf (12.500 tot 25.000 euro): 2 %;
  • derde schijf (25.000 tot 50.000 euro): 3 %;
  • vierde schijf (50.000 tot 100.000 euro):  5 %;
  • vijfde schijf (100.000 tot 150.000 euro): 8 %.

Voorbeeld

Wanneer u uw echtgenote een bouwgrond van 150.000 euro schenkt, is zij daarop 7.625 euro registratierechten verschuldigd (125 op de eerste schijf + 250 op de tweede schijf + 750 op de derde schijf + 2.500 op de vierde schijf + 4.000 op de vijfde schijf).

Als u een andere onroerend goed schenkt zijn de ‘normale’ tarieven van toepassing (die bedragen voor de eerste vijf schijven steeds 2 % meer). Op een goed met dezelfde waarde (150.000 euro) is dan 10.625 euro verschuldigd (375 op de eerste schijf + 500 op de tweede schijf + 1.250 op de derde schijf + 3.500 op de vierde schijf + 5.000 op de vijfde schijf). Deze schenking kost uw partner dus 3.000 euro meer registratierechten.

Waals en Brussels Hoofdstedelijk Gewest: een woning

In het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben ze een andere optie gekozen. U kan er een (aandeel in een) onroerend goed dat geheel of gedeeltelijk voor bewoning geschikt is, aan een lager tarief schenken. Bovendien geldt de regeling in tegenstelling tot de Vlaamse regeling enkel voor schenkingen aan echtgenoten en wettelijk samenwonenden. Wie enkel ‘feitelijk’ samenwoont, valt dus buiten de prijzen.

De woning moet in Brussel (dan wel Wallonië) gelegen zijn.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldt als bijkomende voorwaarde dat de begiftigde op het moment van de schenking geen andere woning in volle eigendom mag bezitten. Bovendien moet de begiftigde de geschonken woning als hoofdverblijfplaats gaan gebruiken. Onder ‘hoofdverblijfplaats’ wordt hier begrepen de plaats waar de betrokkene is ingeschreven in het bevolkingsregister. Het schenken van bouwgrond is in Brussel expliciet van de gunstige regeling uitgesloten.

In het Waals Gewest geldt de bijkomende voorwaarde dat de schenker op datum van de schenking de geschonken woning minstens vijf jaar als hoofdverblijfplaats moet hebben gebruikt.
Vergelijken we de cijfers voor Brussel en Wallonië. We doen dat aan de hand van het voorbeeld dat we ook voor Vlaanderen hebben gebruikt.

Brussel
  • eerste schijf (0,01 tot 50.000 euro ): 2 %;
  • tweede schijf (50.000 tot 100.000 euro): 5,3 %;
  • derde schijf (100.000 tot 175.000 euro): 6 %;
  • vierde schijf (175.000 tot 250.000 euro):  12 %;
  • vijfde schijf (250.000 tot 500.000 euro): 24 %.

Voorbeeld

Wanneer u uw echtgenote een woning in Brussel cadeau doet ter waarde van 150.000 euro, moeten daarop 6.650 euro registratierechten worden betaald (1.000 op de eerste schijf + 2.650 op de tweede schijf + 3.000 op de derde schijf).  Wat zo’n 1.000 euro goedkoper is dan het schenken van een Vlaamse bouwgrond.

Als u een andere onroerend schenkt zijn de ‘normale’ tarieven van toepassing (die bedragen voor de eerste drie schijven 3 %, 8 % en 9 %). Op een In Brussel gelegen goed met dezelfde waarde (150.000 euro) is dan 10.000 euro verschuldigd (1.500 op de eerste schijf + 4.000 op de tweede schijf + 4.500 op de derde schijf). Deze schenking kost uw partner dus ruim 3.000 euro meer registratierechten.

Wallonië

eerste schijf (0,01 tot 25.000 euro ): 1 %;

  • tweede schijf (25.000 tot 50.000 euro): 2 %;
  • derde schijf (50.000 tot 175.000 euro): 5 %;
  • vierde schijf (175.000 tot 250.000 euro):  12 %;
  • vijfde schijf (250.000 tot 500.000 euro): 24 %.

De begiftigde echtgenote krijgt bovendien op een deel van de eerste de schijf (tot 12.500 euro) nog een vrijstelling. Dat levert nog een besparing van 125 euro op.

Voorbeeld

Wanneer u uw echtgenote een woning in het Waals Gewest cadeau doet ter waarde van 150.000 euro, moeten daarop 5.625 euro registratierechten worden betaald (125 op de eerste schijf + 500 op de tweede schijf + 5.000 op de derde schijf).  Een Waalse woning schenken is dus het voordeligst, want goedkoper dan bouwgrond  schenken in Vlaanderen (7.625 euro) of een woning in Brussel (6.650 euro).

Als u een andere onroerend schenkt zijn de ‘normale’ tarieven van toepassing (dit zijn hogere tarieven op anders samengestelde schijven). Op een ander Waals onroerend goed dan een woning met dezelfde waarde (150.000 euro) is dan 10.625 euro verschuldigd (375 op de eerste schijf + 500 op de tweede schijf + 1.250 op de derde schijf + 3.500 op de vierde schijf + 5.000 op de vijfde schijf). In Wallonië doet u dankzij het gunstregime het grootste voordeel (5.000 euro verschil tussen schenken woning en schenken ander onroerend goed).

Nota bene: ook voor de andere mensen die u graag ziet

Uiteraard ziet u uw kinderen ook graag: ook hen kan u de hierboven schenkingen aan voordelig tarief doen. Als u gaat schenken aan anderen: broer/zus, neef/nicht of vreemden, belandt u al snel in hogere schijven. Verschillende van de voordelige regimes (bv. die voor schenken van een woning in Brussel of Wallonië) zijn voorbehouden aan echtgenoten en wettelijke samenwoners.

Als u niet getrouwd bent met uw geliefde, of er niet (wettelijk) mee samenwoont, wordt u door de fiscus als vreemden beschouwd. Dat wil zeggen: bijna geen toepassing van gunstregimes en absurd hoge schenkingsrechten. In dat geval blijft hij/zij dus in de kou staan. Misschien toch nog snel dat huwelijksaanzoek doen dus…

Dons Als u niet bij leven en welzijn aan uw geliefde schenkt, komt de fiscus na uw dood aan zijn/haar deur kloppen. Dan zijn uw erfgenamen immers successierechten verschuldigd. Berekenen hoeveel een schenking of een erfenis kost kan met de Successierekenaar.

Gepubliceerd op 04-02-2015

  419