Brexit: waarover wordt er nu nog onderhandeld?

Gepubliceerd op 18-03-2020

Wie eind januari dacht verlost te zijn van de Brexit-heisa dacht verkeerd. Op 31 januari 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk officieel de Europese Unie, maar nu pas beginnen de onderhandelingen over de toekomstige relatie tussen beide partijen. Omdat de Britten kozen om uit de Europese interne markt en douane-unie te stappen, moeten ze met de EU een nieuw vrijhandelsakkoord sluiten. Het belooft een zware klus te worden, want de tijd is beperkt en de gesprekken gaan over meer dan alleen handel. Wij overlopen alles wat u moet weten over de tweede en moeilijkste fase van de Brexit.

Wat worden de moeilijkste knopen om door te hakken?

De EU en het VK stappen met verschillende standpunten naar de onderhandelingstafel. Zo wil de EU een zogenaamd level playing field, een gelijk speelveld. De EU wil dat de Britten zich aan dezelfde regels houden als de regels die in de EU gelden, zoals sociale, fiscale, ecologische normen en regels over staatssteun, om oneerlijke concurrentie te vermijden. Bovendien wil de EU dat de Britse regels op termijn mee zouden evolueren met de Europese. De Britse regering verzet zich daar nu al tegen: ze hamert op haar soevereiniteit, wil economisch en politiek volledig onafhankelijk zijn en weigert zich te "onderwerpen aan de EU-wetten".

Het “dossier in de kijker” is de visserij. Alle EU-lidstaten hebben nog tot eind 2020 vrije toegang tot de Britse wateren, weliswaar onder bepaalde voorwaarden (de eerste 12 zeemijl vanaf de kust en welke en hoeveel vis gevangen mag worden). De EU wil die toegang tot Britse wateren behouden. De Britten willen hun wateren grotendeels voorbehouden voor Britse vissers en jaarlijkse afspraken maken. Voor de Europese Unie is een akkoord over de visserij in elk geval onlosmakelijk verbonden met een handelsakkoord. De komende maanden zal moeten blijken wie welke toegevingen kan doen.

Hoe zullen de onderhandelingen verlopen?

Wat we al weten, is dat er 10 rondes van telkens 4 dagen zullen zijn, van maandag tot donderdag. Die rondes zullen om de drie weken afwisselend in Brussel en Londen plaatsvinden. Michel Barnier, hoofdonderhandelaar, zal ook na elke ronde een persconferentie houden. De eerste ronde begon op 2 maart. Later in maart volgt er nog een tweede ronde. In welke volgorde de thema's aan bod komen, is nog niet duidelijk. Europa wil graag van bij het begin meteen over alles tegelijk praten, door middel van een tiental "thematische tafelgesprekken". Of dat ook zo zal zijn, moet nog blijken.

brexit-onderhandelingen

Hoe lang zullen de onderhandelingen duren?

Op 31 januari ging een overgangsperiode van start die nog loopt tot en met 31 december 2020. Tegen dan moet er dus een akkoord zijn. In principe kan de overgangsperiode verlengd worden, maar de Britse premier Johnson heeft zich al meermaals gekant tegen dit idee. Het is maar de vraag of de klus op tijd kan geklaard worden, zeker omdat er over andere handelsakkoorden 4 tot 7 jaar werd onderhandeld.

Het lijkt dan ook onwaarschijnlijk dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk in die 10 maanden een breed en allesomvattend akkoord zullen sluiten. De kans is groter dat ze voor een mini-akkoord zullen gaan, beperkt tot een paar sectoren

De Britse regering voert alleszins de druk op. Als er eind juni nog geen uitzicht is op een handelsakkoord, dan dreigen de Britten ermee de onderhandelingstafel te verlaten. Eind juni is ook de deadline voor een akkoord over de visserij en dat is niet toevallig. Elk jaar in december worden binnen de EU afspraken gemaakt over welke vis een lidstaat waar mag vangen en hoeveel. Om die verdeling op tijd te kunnen voorbereiden, moet de EU een duidelijk zicht hebben op de hoeveelheid vis die haar lidstaten nog in Britse wateren zullen mogen vangen.

Wanneer treedt een eventueel akkoord in werking?

Als de EU en het VK er tegen die strakke deadline al in slagen om een handelsakkoord te sluiten, dan moet dat akkoord nog door verschillende instanties, zoals Europees Parlement en alle lidstaten,  goedgekeurd worden alvorens het in werking kan treden. Mogelijk moeten ook alle nationale en/of regionale parlementen het akkoord goedkeuren, dat hangt af van het verloop van de onderhandelingen.

Ook de goedkeuring van het handelsakkoord moet in principe vóór het einde van de overgangsperiode gebeuren. Lukt dat, dan treedt het nieuwe akkoord in principe op 1 januari 2021 in werking. Lukt dat niet en heeft Johnson de overgangsperiode niet verlengd, dan is er op 1 januari 2021 alsnog sprake van een zogenoemde no-deal Brexit. Vanaf dan gelden de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Inclusief tarieven.

Wat als een land zich niet aan de afspraken houdt?

  231